1. 2. In conferenties, die het afgelopen jaar in Friesland plaatsvonden over de te verwachten krimp, wordt geadviseerd, ook door veel politici, om vooral in te zetten op de zorg. Friesland zou dan ‘een zorgprovincie’ worden. Anderen pleiten daarentegen voor het stimuleren van kleinschalige innovatieve bedrijven, zodat ook HBO-ers in onze provincie werk kunnen vinden. Daarnaast moeten we als provincie een vuist richting Den Haag maken. In de Randstad worden nieuwe huizen gebouwd, terwijl we hier woningen moeten slopen. Is het niet verstandiger vanuit de (volle) Randstad rijksdiensten naar Friesland over te hevelen?

CDA. Om jongeren meer perspectief te bieden zetten we in op goede opleidingen (MBO, HBO en UCF), brede  ICT voorzieningen en het blijvend versterken van onze innovatieve speerpunten als watertechnologie, duurzame energie, Dairy Campus, etc. Daarnaast zet CDA Fryslân zich sterk in om grote werkgevers als rijksdiensten, callcentra en bedrijven in Fryslân te houden en/of hierheen te halen.

P.v.d.A.. Wij willen dat Fryslân zich in de breedte ontwikkelt. Zorg, toerisme en recreatie, slimme ICT-oplossingen, goed openbaar vervoer, passende huisvesting, goed onderwijs en ontwikkelingen op het terrein van watertechnologie en duurzame energie. etc. helpen allemaal mee aan de vitaliteit van ons platteland. Daarmee ontstaat werk voor MBO-, HBO- en universitair geschoolde jongeren.

VVD. Uiteraard moet de zorg goed zijn, maar het is niet het enige dat we te bieden hebben. Wij willen dat economische activiteiten naar onze provincie toegehaald worden. Er is vooral sprake van en/en. En innovatie van zittende bedrijven én een actief acquisitiebeleid. Fryslân moet een volwaardige en een volledige economie hebben waarbij bedrijven en arbeidsplaatsen op een goede manier over onze provincie verspreid zijn.

SP. De antwoorden, die op dit moment gedebiteerd worden, komen veel te vroeg, te voorbarig en ongefundeerd. Iedereen roept maar wat. Waar de SP met name op inzet is behoud van bereikbare voorzieningen, spreiding van MKB-bedrijven, goed openbaar vervoer en verbetering van de kwaliteit van de woningvoorraad.

50 pluspartij. Wij vinden dat dorpen speelruimte moeten hebben en eventueel met ondersteuning ,hun eigen koers moeten kunnen bepalen. Dorpen/ dorpsbelangen weten zelf het best wat goed voor hun dorp is en moeten volgens 50PLUS daarin ondersteund worden. Niet via lange bureaucratische trajecten, maar slagvaardig op basis van goede ideeen.

1. In enkele grote kernen (Leeuwarden, Drachten en Heerenveen) wordt flink uitgebreid, terwijl voor de kleinere en kleinste dorpen (bijna of helemaal) een bouwstop geldt. Tegelijkertijd constateert de politiek dat ‘krimpende dorpen’ in de komende jaren een groot probleem gaan vormen. Moet het doel zijn het inwonersaantal, en dus het voorzieningenniveau, van zoveel mogelijk kernen op peil te houden, of kiest u ervoor de woningen met name te bouwen bij de grote kernen (= huidig beleid), die daardoor kunnen groeien ten koste van de kleinere kernen?

CDA Fryslân realiseert zich dat de behoefte aan woningen de komende jaren gaat veranderen: meer zorg en sociale woningbouw. Dit kan zowel door verbouw/renovatie als door nieuwbouw. Ouderenhuisvesting moet in relatie met  zorg- en welzijnvoorzieningen. Nieuwbouw in dorpen vindt bij voorkeur plaats via inbreiding. Voor Krimpgebieden en de Waddeneilanden moet in overleg met de gemeenten maatwerk geleverd worden.

P.v.d.A. De regionale kernen spelen een belangrijke rol in het behouden van een leefbare en vitale provincie. Door die levenskrachtig te houden is er vrijwel overal binnen een straal van 7,5 tot 10 km een goed voorzieningenniveau voor handen. Daarom mag daar meer gebouwd worden en is er ruimte voor een (beperkte) voorraad bedrijventerrein. Dat neemt niet weg dat wanneer er in een andere kern aantoonbaar vraag is naar woningen, de gemeente kan besluiten daar te gaan bouwen. Als eerste wordt gebouwd voor mensen met een smalle beurs, starters en senioren.

VVD. De VVD vindt dat er bij voldoende vraag in principe in alle dorpen gebouwd moet kunnen worden. Het woningbouwbeleid in Tytsjerksteradiel is altijd een mooie mix geweest van bouwen in kleine kernen èn in de grootste kernen en daar is volgens ons niks mis mee. Je kunt met goede combinaties van openbaar vervoer, slimme ICT oplossingen en domotica zorgen dat mensen zo lang mogelijk in eigen dorp kunnen blijven wonen en dat voorzieningen in ieder geval bereikbaar blijven.

SP. Wij vinden dat ook in kleine kernen naar de behoefte van de bevolking gebouwd moet worden, maar dat kan alleen als de massale uitbreidingen van de grote kernen een tandje lager worden gezet. En dat kan ook alleen als (kleinschalige) werkgelegenheid in de dorpen voorhanden is.

50 pluspartij. Inbreiden vindt 50PLUS wel belangrijk. 50PLUS  wil uitgaan van het DNA van dorpen en dus beeldbepalende gebouwen en aanzichten in stand houden. Vanuit dat principe kan in alle dorpen worden gebouwd. Wij zijn voor leeftijdsbestendig bouwen en woonvoorzieningen  (zowel koop als huur) naar draagkracht. Dat betekent dat iedereen die in een dorp wil wonen dat ongeacht inkomen of leeftijd moet kunnen.

1. 4. Er zullen dorpen komen waar het inwoneraantal vermindert, ook bij gewijzigd beleid. Hoe is naar uw mening de leefbaarheid bij een dalend aantal inwoners zoveel mogelijk te waarborgen?

CDA. De ervaring leert dat de saamhorigheid of gemeenschapszin van de bewoners bepalend is voor de leefbaarheid van een dorp. Daarna komen belangrijke zaken als voorzieningen (sport; scholen) en het aantal inwoners. De overheid moet inwoners helpen om de leefbaarheid van eigen dorp of wijk gezamenlijk inhoud te geven. Dat vraagt om een provincie die hier in investeert. Goede verbindingen via openbaar vervoer en breedband zijn daar voorbeelden van.

P.v.d.A. Dorpen kunnen zelf veel doen door afspraken te maken. In het ene dorp voetballen, in het buurdorp de kaatsvereniging en weer ergens anders gymnastiek. Zo heb je niet drie kwijnende voetbalverenigingen met enkele vrijwilligers, maar één sterke levensvatbare. Als provincie zetten wij in op goed openbaar vervoer op het platteland, want mobiliteit is belangrijk. We gaan door met onze plattelandsprojecten en zullen met een beleid op het terrein van rotte kiezen leegstand en verloedering tegengaan.

VVD. Wij zijn ook voor woningbouw in dorpen die met krimp te maken hebben. Sloop een aantal woningen die gedateerd, slecht onderhouden en niet energievriendelijk zijn en bouw er een kleiner aantal woningen voor terug die ook geschikt zijn voor oudere mensen en aan de hoogste energie eisen voldoen.

SP. Het is onduidelijk hoe leefbaarheid gedefinieerd moet worden.W ij vinden dat ook in kleine kernen naar de behoefte van de bevolking gebouwd moet worden, maar dat kan alleen als de massale uitbreidingen van de grote kernen een tandje lager worden gezet. En dat kan ook alleen als (kleinschalige) werkgelegenheid in de dorpen voorhanden is.

50 pluspartij. Als het gaat om leefbaarheid is het van belang dat dorpen zelf vaststellen wat zij de wenselijke leefbaarheid vinden, gericht op de toekomst.50PLUS vindt niet alleen ouderen daarbij een kwetsbare groep, maar ook kinderen en jongeren. Een leefbare omgeving is een omgeving waarin jong en oud, rijk en arm goed met elkaar omgaan en waarin kan worden voorzien in basisvoorzieningen. 50PLUS wil dat iedereen gebruik moet kunnen maken van gratis openbaar vervoer.

1. Het aantal kleine bedrijven (starters en ZZP’ers) groeit de laatste jaren fors. Bent u van mening dat dezen zich moeten voegen naar het vigerende concentratiebeleid of ligt een ruimer (gespreider) vestigingsbeleid in of bij de dorpen voor de hand?

Het CDA is voor een ruimer vestigingsbeleid. In het buitengebied moeten kleinschalige werkplaatsen kunnen ontstaan, en de mogelijkheid moet geboden worden voor de combinatie wonen en kleinschalig werken.

P.v.d.A. Wij zijn tegen het verruimen van de mogelijkheid om tot in de kleinste dorpen bedrijventerreinen aan te leggen. Starters en ZZP-ers hebben voldoende mogelijkheden in dorpen om hun bedrijf uit te oefenen. Daarvoor moet je leegstaande gebouwen, die een tweede, derde of vierde leven tegemoet kunnen gaan als bedrijfsvestiging goed in beeld brengen. Soms groeien bedrijven zo hard dat zij naar aard en schaal niet meer bij het dorp passen. Verhuizen naar een regionale kern in de buurt is dan vaak een goede optie.

VVD. De charme van de groeiende aantallen startende bedrijven en bedrijfjes zit hem er deels in dat dit ook een nieuw vestigingsbeleid met zich mee brengt. Internetbedrijven zitten in woonhuizen en niemand heeft er last van. Vrijkomende agrarische bedrijfsgebouwen in het buitengebied worden met bedrijven gevuld. Dit is een prima ontwikkeling want het houdt de dorpen en het landelijk gebied vitaal.

SP. Zie het antwoord op vraag 3.

50-pluspartij. Werkgelegenheid in gebieden met krimp is belangrijk en daarom moet volgens 50PLUS vestiging van niet plaatsgebonden werk van ZZP ers in dorpen worden bevorderd. Er moeten volgens 50PLUS geen beperkingen zijn voor het starten van een bedrijf (ZZP) op het platteland.

1. 6. De provincie moet bezuinigen. Hoe ziet de financiële visie van uw partij eruit in het licht van bovenstaande vragen? In hoeverre is het onverkort vasthouden aan grote infrastructurele investeringen verantwoord? Moeten de bewoners buiten de grote kernen de extra lasten gaan opbrengen om ‘zichzelf te mogen handhaven’?

Het CDA vindt dat de provincie zich moet concentreren op haar kerntaken zoals water, infrastructuur, ruimte, natuur en taal en cultuur. Er staan nog enkele infrastructurele werken op stapel, maar daarna is de hoofdinfrastructuur van Fryslân af.

P.v.d.A. Met de aanleg van een aantal grote wegen is de hoofdinfrastructuur in Fryslân straks af. We hebben al flink gesneden in het programma voor Verkeer en Vervoer om deze wegen te kunnen betalen. De PvdA zal zich blijven richten op zaken als leefbaarheid en verkeersveiligheid ten behoeve van alle inwoners in de provincie. Bewoners van steden betalen aan voorzieningen, waarvan die van het platteland gebruik maken en omgekeerd, zoals schouwburgen en fietspaden.

VVD. Wij willen een provincie die een beperkt aantal taken op een efficiënte manier uitvoert waarbij de provincie ook minder mensen in dienst heeft. Het belastinggebied van de provincie is overigens beperkt, en heeft de vorm van provinciale opcenten op de wegenbelasting.

SP. De SP is van mening dat er heel veel geld gevonden kan worden voordat het nodig is om maatregelen te treffen die ten koste gaan van mensen die toch al krap zitten of door hun omstandigheden extra bestedingsruimte nodig hebben.

50 pluspartij: De politieke partijen, die de afgelopen jaren de dienst hebben uitgemaakt hebben zich volgens 50PLUS te veel laten leiden door status en prestige, terwijl ze te weinig oog hebben voor waar het echt om gaat in Fryslan.